„Типови на живеалишта“

Тоа се местата или „хабитатите“ кои живиот свет на Земјата би ги нарекол свој дом, и заедно ја сочинуваат биолошката разновидност на нашата планета.

Прочитајте повеќе за типовите на живеалишта низ прекуграничната Преспа, или пак посетете ги со помош на кусиот прирачник во електронската верзија од нашиот нов леток, подготвен како дел од проектот на „ПреспаНет“ – „Прекугранична заштита на регионот Преспа преку заеднички партнерски акции на „ПреспаНет““, финансиран од  PONT и Aage V. Jensen Charity Foundation, со поддршка од EuroNatur, наскоро достапен и во печатена верзија!

Истражување и управување со влажни ливади

Согласно сите утврдени значајности, уште од почетокот на 2019-та година, тим експерти на МЕД отпочна со пилот активности за управување на влажните ливади околу Преспанското Езеро. Најпрвин, беше утврдена нивната дистрибуција долж преспанското крајбрежје (Слика 1) со вкупна површина од 547 ha. Хабитатната карта откри четири различни типа влажни ливади во македонскиот дел од Преспа: 

Слика 1. Распространување на влажни ливади долж преспанското крајбрежје. Боите на текстот десно соодветствуваат со боите на осенчените крајбрежни живеалишта
  • Медитерански високо тревести ливади (Mediterranean tall humid herb grasslands of the Molinio-Holoschoenion), 
  • Ливади со Carex (Beds of large Carex spp.),
  • Ливади со Calamagrostis (Calamagrostis epigeios comm.),
  • Ливади со Trifolium. (Helleno-Moesian riverine and humid Trifolium meadows)

Ливадите со Calamagrostis се најшироко застапени со нешто помалку од 400 ha. Следеше пресметка на биомаса преку екстраполации на анализите од примероци собрани од терен. Вкупната биомаса на влажните ливади во регионот изнесува нешто помалку од 2000 тони, од кои ливадите со Calamagrostis изнесуваат дури ~1200 тони. 

За да го потврдиме социо-економското, како и културолошкото значење на влажните ливади, беа спроведени интервјуа (во форма на прашалници-анкети) со локалните жители во поголем број населени места на територијата на општина Ресен. Севкупно беа пополнети 59 прашалници со сопственици на влажни ливади. Од нив, 44% ги косат своите ливади со што ја задоволуваат целосната прехрана за својот добиток, а 56% велат дека немаат потреба од сено, па затоа и не ги косат. Половина од овие сепак би ги коселе своите ливади доколку добиваат субвенции за произведеното сено.

Беа спроведени и краткотрајни истражувања на биодиверзитетот кои открија дури три нови вида пајаци за Македонија и три нови вида скакулци за Преспа, но и огромни негативни разлики во видовиот диверзитет на ливадите изложени на земјоделските практики во регионот.

Препораките кои произлегоа од резултатите добиени од активностите во 2019та година дадоа неколку насоки за подобрување на состојбата на влажните ливади. Меѓудругото, беше предложено спроведување на пилот проект за стимулирање на летно косење на влажните ливади, отстранување на сеното (биомасата), и распределување до локалните сточари за употреба како храна за добитокот. Хронолошки преглед на пилот активностите би изгледал вака:

(1) Селекција на парцели од влажни ливади за косење

Во рамки на оваа активност беше направен систем од критериуми за избор на соодветна парцела на која би се спровело косењето:

  • да бидат во рамки на Паркот на природа „Езерани“.
  • да не бидат во рамки на зона за строга заштита.
  • да бидат во државна сопственост.
  • да бидат просторно дитрибуирани како „пуфери“ помеѓу насади – овоштарници. 
  • да бидат поголеми од 2 хектари.
  • да има пристапни патишта за движење на механизација за косење.

(2) Комуникација и партнерство со општина Ресен како управувач со ПП „Езерани“ – во оваа активност се опфатени рабтони состаноци и теренски посети со претставници на заштитеното подрачје.

(3) Избор на соодветни техники на косење и ангажирање на косачи – Беа ангажирани локални косачи со соодветна техника и механизација за косење за добивање на употребливо сено.

(4) Косење на ливадите – оваа активност се спроведе во втората половина од месец август. Вкупно беа искосени 16.054 m2. Од таа искосена површина 11.858 m2 припаѓаат на заедницата претставена од Calamagrostis epigejos и 4.196 m2на состоини од големи форми на Carex spp.

(5) Сушење, собирање и балирање на сеното – овие активности беа спроведени до крај на август. Вкупно беа избалирани 350 бали на сено од ливадите.

(6) Избор на локални сточари и распределба на сеното – претставници на општина Ресен и МЕД го распределија балираното сено.

Ден на биодиверзитетот 22.05.2020

Придржувајќи се до сите мерки за справување со пандемијата МЕД вложи огромен труд за да го одбележи овогодинешниот ден на биодиверзитетот. Заедно со нашите партнери од Грција (SPP) и Албанија (PPNEA) ги пребројавме паровите од розикавиот и кадроглавиот пеликан на големото и малото Преспанско Езеро. Додека се движевме по предодредените точки за броење се сретнавме со нашите соработници од паркот на природата „Езерани“ и волонтери и активисти од регионот кои ни помогнаа нашата тура да ја завршиме на едно од најспецијалните места во нашата држава – островот Голем Град. Но, да не должиме премногу, дел од дневната авантура може да ја видите на фотографиите и видеата кои ги споделувавме во живо на фејсбук:

Прва точка: броиме на локалитетот Маркова Нога и средба со желка

Прослава на Денот на биолошката разновидност #BiodiversityDay United Nations Decade on Biodiversity #PrespaNet

Posted by Macedonian Ecological Society on Friday, May 22, 2020

Втора точка: Наколец-Штрбово и накусо за влажните живеалишта во Преспа

Прослава на Денот на биолошката разновидност, објава II #BiodiversityDay United Nations Decade on Biodiversity #PrespaNet

Posted by Macedonian Ecological Society on Friday, May 22, 2020

Парк на природата (ПП) „Езерани“, средба со Ајман Ал-Мала – раководителот на телото за управување со ова заштитено подрачје

Прослава на Денот на биолошката разновидност, објава III #BiodiversityDay United Nations Decade on Biodiversity #PrespaNet

Posted by Macedonian Ecological Society on Friday, May 22, 2020

Трета точка: ПП „Езерани“

Прослава на Денот на биолошката разновидност, објава IV #BiodiversityDay United Nations Decade on Biodiversity #PrespaNet

Posted by Macedonian Ecological Society on Friday, May 22, 2020

Трета точка: Набљудувачницата во ПП „Езерани“

Прослава на Денот на биолошката разновидност, објава V #BiodiversityDay United Nations Decade on Biodiversity #PrespaNet

Posted by Macedonian Ecological Society on Friday, May 22, 2020

Четврта точка: Сир Хан, средба со безопасен жолт смок

Прослава на Денот на биолошката разновидност, објава VI#biodiversityday United Nations Decade on Biodiversity #PrespaNet

Posted by Macedonian Ecological Society on Friday, May 22, 2020

Порака од нашите соработници од Националниот парк „Галичица“

Денеска: Проверки на поставените фото-замки во НП Галичица на во репродуктивниот центар за европски елен

Порака од Национален Парк Галичица: Една од клучните вредности кои го красат Националниот Парк Галичица е исклучителното богатство на биолошка разновидност. Поради тие причини, Јавната установа Национален Парк Галичица се придружува на иницијативата на Македонското Еколошко Друштво во одбележување на Денот на биолошката разновидност.На овој ден, предвидени се активности во репродуктивниот центар за европски елен во НП Галичица. При крајот на 2019 година беше извршена реинтродукција на 30 елени, 24 женки и 6 мажјаци. Целта е спречување на сукцесијата на високо-планиските пасишта и зачувување на биолошката разновидност во овие екосистеми, како и зачувување на пределските вредности. Денес, вработени во Националниот Парк Галичица вршат проверки на поставените фото-замки и надополнување на потребна храна во поставените хранилки во репродуктивниот центар. United Nations Decade on Biodiversity #BiodiversityDay #PrespaNet Prespa Ohrid Nature Trust – PONT National Park Galicica

Posted by Macedonian Ecological Society on Friday, May 22, 2020

Порака на англиски од с. Коњско до нашите соработници во Грција и Албанија. Петтата точка беше во с. Стење.

Celebrating World Biodiversity Day, post VII Society for the Protection of Prespa (SPP) Protection and Preservation of Natural Environment in Albania #PrespaNet

Posted by Macedonian Ecological Society on Friday, May 22, 2020

Приближување до последната шеста точка: островот Голем Град

Прослава на Денот на биолошката разновидност. Објава VIII – приближување до Голем Град

Posted by Macedonian Ecological Society on Friday, May 22, 2020

обиколка околу островот Голем Град

Прослава на Денот на биолошката разновидност. Објава IX, Голем Град

Posted by Macedonian Ecological Society on Friday, May 22, 2020

Голем Град – симбол на биодиверзитетот

Голем Град – симбол на биодиверзитетот

Прослава на Денот на биолошката разновидност. Објава X, Голем Град

Posted by Macedonian Ecological Society on Friday, May 22, 2020

Мониторинг на мрморци со НП „Галичица“

Започна детален мониторинг (по методологијаta залови-означи-пушти [capture-mark-recapture]) на македонскиот мрморец (Triturus macedonicus, вид на опашест водоземец) во Симонческа Локва на планината Галичица. Во тек на две сесии заловувавме мрморци со помош на посебни водни стапици (aquatic funnel traps). За време на двете сесии беа фотографирани уникатните стомачни шари на сите заловени единки за нивно препознавање во случај на ре-заловување. Овој ефикасен и проверен метод за одредување на големината на популацијата на опашести водоземци за прв пат се спроведува во Македонија и е уште еден доказ за плодната соработка помеѓу НП Галичица и МЕД. Разработувањето и примена на вакви стандардизирани методи се клучни за аспирациите на Македонија кон Европската Унија. Македонскиот мрморец се наоѓа на вториот додаток (Annex II) на Европската директива за живеалишта, што значи дека нивното присуство некаде го прави даденото подрачје кандидат за заштитено NATURA 2000 подрачје, и ЕУ налага да неговите популации бидат контонуирано мониторирани.

Првата прекугранична карта на крајбрежни хабитати во Преспа

Во 2018та МЕД со помош на бројни експерти ги картираше Македонските крајбрежни хабитати на Преспанското Езеро. Во текот на 2019та PPNEA го изработи истото на Албанската страна од крајбрежјето, со што се создадоа услови да се изработи првата целокупна прекугранична карта на живеалиштата долж Преспанското крајбрежје.

Во моментот се ажурира и хабитатната карта долж Грчкото крајбрежје од езерото. Со помош на комбинираната хабитатна карта, владите на трите држави и сите други еколошки чинители ќе можат подобро да се координираат и да ја зголемат ефективноста на нивните реставрациски и останати конзервациски мерки.

Среднозимско пребројување на водни птици 2020

Десет години по ред, за време на викендот на 11 и 12 јануари 2020 г., вработени и волонтери од МЕД спроведоа броење на птици на трите природни езера во Македонија, вклучувајќи ги околните акумулации и водните станишта. И покрај остриот студ, ентузијазмот на тимовите кои го спроведоа Зимскиот цензус на водни птици во Македонија го преточија во пријатен потфат во којшто беа избројани вкупно околу 25.000 птици на Охридското и Преспанското Езеро, односно, околу 4.000 птици во Дојранското Езеро. Малата бројност на птици избројани на овие локации можно е да е резултат на прилично топлите зимски временски услови, во споредба со претходните години. Иако бројката на забележаните птици е прилично мала, беа забележани чести видови птици кои презимуваат на овие водни тела. Прочитајте повеќе за овој координиран прекуграничен зафат овде.

Зимскиот цензус на водни птици е најмасовното и најдолготрајно волонтерско пребројување птици во светот, со традиција уште од 1967 година. Предводен од Меѓународната организација за водни станишта (Wetlands International) и во соработка со бројни локални организации, овој настан стана во клучен извор на информации што се од суштинско значење за креирањето политики поврзани со управувањето и заштитата на водни станишта.

Што правевме во 2019?

Реставрација на влажните станишта

По мапирањето на сите крајбрежни живеалишта долж брегот на езерото и составување на мерки за менаџмент предложени до Општина Ресен, МЕД продолжи со подетални истражувања на две важни живеалишта – евлините шуми и влажните ливади.

Истражувањата на влажните ливади ќе ни ги обелоденат точните растителни заедници и нивната примарна продукција, односно точното количество на хранливи материи кои овие живеалишта ги црпат од средината и не дозволуваат да стигнат до езерото. Дополнителни хранливи материи го влошуваат квалитетот на водата и неминовно го убрзуваат стареењето и изумирањето на езерото.

Дополнително, тимовите на МЕД на терен ја опсервираа состојбата на евлините шуми, собраа семенски материјал и работеа на идентификување на најпогодните локалитети за пошумување, односно реставрирање на ова европски значајно живеалиште.

Луѓето и Преспа

Со цел промоција на граѓанска наука помеѓу локалното население МЕД започна серија предавања и теренски настани под името Дивата страна на Преспа. Беа презентирани уникатни и понекогаш хумористични мониторинг примери на различни групи на организми спроведувани локално, со цел да се разбуди љубопитноста помеѓу слушателите за биодиверзитетот и неговата заштита. На теренските активности земаа учество главно ученици од средното училиште “Цар Самоил” и имаа прилика лично да видат некои ендемични растенија и животни на планината Галичица, да ги проучат означените поплации шумски желки во с. Коњско, како и да препознаат блатни растенија и набљудуваат птици во паркот на природата Езерани.

Од друга страна пак, ПреспаНет подготви едукативен пакет со еколошки содржини за најмладите потенцијални граѓански научници од основните училишта. Програмата се однесува на дивите растенија, отсликувајќи ја нивната важност преку лекции за нивната екологија. Некои од лекциите кои се прикладни за спроведување низ дома може да ги најдете на нашиот facebook профил и да ги испробате со вашите најблиски.

Во јули, МЕД беше домаќин на млади еколози од трите држави на Преспанскиот басен, собрани на едно место во НП „Пелистер“ со помош на ПреспаНет. Учесниците имаа прилика да ја запознаат подобро Преспа и да се здобијат со бројни теренски вештини од прва рака. Секојдневно беа одржани научни теренски активности каде се практикуваше дел од методологијата користена за остварување на целите од проектот „Прекугранична заштита на регионот Преспа преку заеднички партнерски акции на ПреспаНет”.

Заштита на дивиот свет

За да дознаеме што повеќе за крупните цицачи, втора година по ред МЕД и ПреспаНет поставија 20 камера замки во Пелистер и Галичица. Со почеток во мај, околу 50-тина дена беа редовно проверувани фотографиите на камерите, кои на крајот од сесијата достигнаа вкупен број од 416 со девет различни опсервирани вида цицачи. Посебен акцент се даде на истражувањата на кафеавата мечка, чиј измет беше собиран низ целиот прекуграничен регион со цел да се дознае што повеќе за исхраната на овој вид и неговото движење, односно употреба на просторот. Дополнително, генетски анализи на собраните примероци ќе ни помогнат да а процениме вкупната популација на мечки во Преспа.

Птиците во Преспа

Во Преспа може да се опсервираат голем број на ретки и заштитени водни птици. Дванаесет вида беа мониторирани во текот на 2019: голема и мала бела чапја, црвена чапја, мал корморан, бел и кадроглав пеликан, црвеноглав кожувар, цуцулеста патка, црн кожувар, цуцулест нуркач и различни видови трскари. Добиените податоци најпрвин ќе допринесат кон познавањето на големината на гнездечките популации од овие видови и дополнително ќе не информираат за ефектите на тековните закани.

Едукативен камп за истражување на биолошката разновидност на НП „Пелистер“

Oд осми до 13ти јули, МЕД во ко-организација со Истражувачкото друштво на студенти биолози и ПреспаНет донесе студенти-волонтери од трите држави низ кои се простира преспанскиот басен, со една цел – да се спроведат биолошки и еколошки истражувања во регионот, еколошка едукација и подигнување на јавната свест на прекугранично ниво.

За време на интензивните теренски активности истраживме кои живи организми ја населуваат планината и каде, успеавме да го пренесеме ова знаење на повеќе од триесет членови и волонтери од кои 10 учесници беа од Албанија и Грција, и забележавме што е ново за националниот парк, а што можеби веќе исчезнало. Овие податоци имаа едукативна и научна цел.

Локалитет Црвени Стени

Истражувачка активност со прекуграничен карактер ќе се организира во 2020 во рамки на проектот за заштита на преспанскиот регион во Грција во организација на колегите од здружението за заштита на Преспа од Грција.

Македонското еколошко друштво отвори подружница во Ресен

Македонското еколошко друштво (МЕД) на 09 јули 2018 година за прв пат од своето формирање во 1972 година, својата работа и официјално ја прошири во преспанскиот регион, отворајќи регионална канцеларија во Ресен.

Отворањето на подружницата во Преспа претставува важен исчекор за нас, имајќи на ум дека ние сме активна членка и основач на прекуграничната мрежа ПреспаНет, којашто се формираше во 2013 година и од тогаш до сега спроведува акции за заштита на преспанскиот регион во Македонија, Албанија и Грција. Канцеларијата ја отвори извршната директорка на МЕД, Робертина Брајаноска, истакнувајќи ја важноста во заштитата на природата во преспанскиот регион преку прекуграничната соработка.

„Прекрасно е чувството кога заштитата на природата ќе обедини толку луѓе и нема да познава граници. Преспанското езеро и преспланскиот регион се жариште на биолошка разновидност коешто потребно е да го заштитиме за следните генерации. Се надевам дека со отворањето на оваа канцеларија нашата работа и посветеност за зачувување и истражување на Преспа ќе се интензивира и ќе наиде на добра соработка и од сите важни чинители во регионот и на национално ниво“, изјави Брајаноска.

МЕД во Преспа започна да спроведува мониторинг на крупни цицачи, мониторинг на растенија и водни живеалишта на прекугранично ниво во рамки на проектот „Прекугранична заштита на регионот Преспа преку заеднички партнерски акции на ПреспаНет“, финансиран од Фондот за природа за регионот Преспа – Охрид (ПОНТ) и Јенсен фондацијата. На настанот по повод отворањето на регионалната канцеларија се обрати и Мирјам Де Конинг, извршна директорка на Фондот за природа за регионот Преспа – Охрид (ПОНТ).

„Заштитата на природата во преспанскиот регион е наш приоритет и како финансиери сакаме да бидеме присутни долгорочно поддржувајќи ја работата на локалните невладини организации, заштитените подрачја во трите земји, како и локалното население преку активности поврзани со екотуризам и одржливо користење на природните ресурси“, изјави Де Конинг.

Во изминатите години освен мониторинг и заштита на биодиверзитетот во Преспа, МЕД развиваше и едукативни програми со училиштата во регионот, а оствари и постојана соработка со управите на националните паркови „Галичица“ и „Пелистер“, и Општина Ресен како управител на Паркот на природа „Езерани“ и споменикот на природа „Преспанско Езеро“.

Постојан координатор на регионалната канцеларија на МЕД во Ресен е Даниела Заец, раководител на проекти во МЕД.